Akaryakıt fiyatları gün geçtikçe zamlanıyor, peki hem elektrik hem içten yanmalı motor kullanan hibrit araçlar bunun acısını biraz olsun azaltıyor mu?

Hibrit ne anlama gelmektedir?

İki veya daha fazla şeyin kombinasyonudur. Bu şey kinetik enerji üreten iki farklı şey olabilir. Genetik olarak iki farklı genetiğin kombine edilmesi olabilir. Kısacası hibrit kombine edilmiş şeylerin toplamına denir.

Hibrit otomobil nasıl çalışır?

Yazımızdaki hibrit otomobiller paralel hibrit şemasıdır. Seri hibrit şeması arabalarda kullanılmamasının yanı sıra paralel hibrit şemasına göre pahalıdır.

Massimo Barcaro, Nicola Bianchi ve Freddy Magnussen’in yazmış olduğu Hibrit Araçlar için PM Motorları makalesinden çevirim olan bölüme göre: Paralel hibrit şemasında hibrit güç ünitesi ile tekerler arasında direk bağlantı vardır. Bu şemada tekerlerle direk bağlantı olan bir elektrik motoru barındırır. Bu elektrik motoru bataryayı şarj etme amaçlı frenleme enerjisini paylaşabilir. Paylaşım durumuna da rejeneratif enerji denir. Bu elektrik motoru kalkışlarda içten yanmalı motora yardım edebilir. Aynı şekilde zaten elektrik motoru ve içten yanmalı motor aynı mekanik cihazda bağlanmışlardır.

Hibrit otomobillerdeki ana komponentler.

Hibrit otomobillerin en ekonomik kısmını belirleyen komponent elektrik motorudur. Elektrik motoru genellikle şanzımana bağlanmıştır Elektrik motorları verimli olması için genellikle AC(alternatif akım) ile çalışan elektrik motorları tercih edilir. Bu tarz arabalarda en az iki olmak üzere 3 tane elektrik motoru kullanılır. Bu motorlar şunlardır; arabanın hareketini sağlayan ETM(electric traction motor), kinetik enerjiyi elektrik enerjisine çevireen elektrik jeneratörü ve içten yanmalı motora bağlı olan alternatördür.

Eletrik bataryası akü haricinde bulunur. Ne kadar depoladığı, pilin türü değişeiblir. bir fan tarafından soğutulması durumu genellikle vardır. Genellikle 18650 lityum-iyon pil kullanılmaktadır. Pil ömrü arttırımı için fan temizleme servisleri olabilir.

PCU(Power Control Unit) yani güç kontrol ünitesi, bu tarz araçların diğer komponentlere nazaran en az bilinen kahramanı olabilir. Asıl amacı akımı invert etmek olsa da farklı asıl amaçlar bulunmaktadır. Bunların haricinde PCU’ların yan özellükleri de vardır. DENSO adlı markanın ürettiği PCU’larda asıl amaçlar şunlardır:

• Inverter, doğrusal akımı alternatik akıma çevirerek motor(lara) sunar.
• Converter, bataryadan gelen voltajı yükseltir.
• DCDC converter elektrik motorundan gelen voltajı düşürür.
• Ayrıca arabanın yavaşlama ya da kalkış durumlarına göre sürekli DC-AC ve AC-DC işlemini yapar.

Yan amaçlarından biri batayanın voltajının sürekli ölçümünü yapmak olabilir.

Hibrit olması özelliğini veren parçalrın dışında, modern arabaların çoğunda bulunan içten yanmalı motor, egzoz sistemi, süspansiyon sistemi, soğutma sistemi, elektrik/elektronik aksamı, şanzıman sistemi gibi parçalar da bulunmaktadır.

Bunların dışında bazı araçların dışarıdan bataryalarının şarj edilebilme özelliği de bulunmaktadır. Bu araçlara plug-in hybrid adı verilmiştir.

Aşağıdaki Honda markasının FD3 Civic Hybrid modelindeki ana komponentler bulunmaktadır. Bu parçaların yanı sıra bir kaç komponent daha ana komponent olarak belirtilebilir.

Artıları neler?

• İçten yanmalı motorlar gibi verim oranları %30 civarlarından daha yüksekte olduğu için daha ekonomik oluyor.
• İçten yanmalı motorlardaki gibi ortalama devirlerde yüksek tork vermesinin yanı sıra elektrik motorları başlangıçtan itibaren verebileceği torkun en fazlasını verdiğinden dolayı beraber çalışmaları sayesinde içten yanmalı motorların en zorlandığı kısım olan kalkışlardaki yükünün önüne geçiliyor.
• İçten yanmalı motor ve elektrik motorunun en verimli kısımları kullanıldığı için arabanın değeri düşme katsayısı azalıyor.
• Tüm bunun gibi durumlar yakıt ekonomisi sağlarken onun yanında servis masrafından da kurtarıyor. Ayrıca ne kadar az servis ve yakıt demek, o kadar da çevreci demektir.
• Sürüş tarzınıza göre daha da ekonomikleştirebilir.

Eksileri neler?

• Daha çok parça kullanıldığı için daha fazla mühendislik gerektirmektedir.
• Daha çok parça kullanıldığı için komplikedir, komplike olmasından dolayı servis masraflarında artış gözlemlenebilir.
• İçten yanmalı motor kullanan araçlara nazaran ek olarak batarya, elektrik motorları, ek şanzıman parçaları, kablolar, güvenlik sistemleri, ek aksamlar, ek patentler gibi durumlar satış fiyatında da artış gösteriyor.
• Son kullanıcıya da karmaşıklık kattığı için kullanımı zor olarak algılanabilir.
• Sürüş tarzınıza göre daha da pahalıya mâl olabilir.

Arabalar hakkında merak ettiğiniz daha fazla bilgi için Çevik Medya‘yı ziyaret edebilirsiniz.

Fikirlerinizi yorumlar kısmında belirtebilirsiniz.

Kullandığım kaynaklar:

https://benthamopen.com/contents/pdf/TOEFJ/TOEFJ-2-135.pdf

https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Honda_Hybrid_System_02.JPG

Her yıl yaklaşık 1 ila 3 milyon kişi ölür iken 20 ila 50 milyon kişi yaralanııyor. Trafik kazaları her yaştan insanlar için başlıca ölüm sebeplerinden biri. Trafik kazalarındaki ölüm oranlarının en yükseğinde ise 5 ila 29 yaş arası insanlar yatıyor.

Ayrıca yüksek refah seviyesine sahip bir ülkede trafik kazasında ölüm riski, düşük refah seviyesine sahip bir ülkede ölüm riskine oranla 3 kat daha fazla.

Milyonlarca canın ölümü iyi uygulanan yolların güvenliği yasaları, alkollü sürüş cezası, emniyet kemeri kullanımı, çocuk koltuğu uygulaması, ve motorsiklette kask kullanımı gibi uygulamlarla önlenebilir. Ayrıca daha iyi yol standartları, yüksek güvenlikli araçlar ve iyi sağlık sistemi aynı şekilde bir çok canı yaşama döndürecektir.

Yollardaki trafiğin yarısı dayanıksız canlardan oluşuyor; yayalar, bisikletliler ve motosikletliler.

Yayalar, bisikletliler ve motorize olmuş 2,3 tekerliler ve yolcuları tamamen ”dayanıksız yol kullanıcıları” olarak tanımlanıyor. Ve tüm Dünya’da yol trafiğinin yarısını oluşturuyorlar. Dayanıksız yol kullanıcılarının oranı düşük refah seviyesi olan ülkelerde yüksek refah seviyesi olan ülkelere nazaran yüksek.

Kontrol edilen hız limitleri yaralanma ve ölüm oranlarını düşürüyor.

Ortalama hız limitleri arttıkça, trafik kazası geçirme ve trafik kazasında bulunma riski de artar. Her %1 oranında ortalama hız artışı, %4 oranında kaza oranı artışına tekabül ediyor. Arabanın 65km/s ile yayaya çarpması ile arabanın 50km/s ile yayaya çarpması sonucu oluşabilecek ölüm riskinde 4 kat azalış olur.

Alkollü sürüş ile artan risk faktörü.

Sürücünün alkollü sürüş yaptığını belirleyen kan-alkol oranı 0.05 g/dlyi geçiyor ise kazaya karışma oranı dramatik bir şekilde artıyor. DSÖ genel sürücüler için BAC (blood-alcohol consentration, kan-alkol oranı) oranının 0.05 g/dl iken genç ve acemi sürücüler için ise 0.02 g/dl olmasını öneriyor. Doğru alkollü sürüşü cezasına sahip sadece 45 ülke bulunmaktadır.

Koruyucu kask takmak trafik kazasından doğabilecek ölüm riskini azaltır.

Koruyucu kask takmak ölüm riskini %42 oranında azaltırken yaralanma oranını ortalama %70 oranında azaltır. Sadece 44 ülke, karşılaştırma yapmak gerekirse dünya nüfusunun %17’si ediyor, bu kanunu düzgün uyguluyor. Koruyucu kask takma kanununun sürücü ve yolcu için bütün yollar ve motor türlerine göre doğru şekilde takılmış ve belli standartları karşılaması gerektiği anlamına geliyor.

Kemer takmak, arka ve önde oturan sürücüler için ölüm faktörünü düşürüyor.

Kemer takmak ön koltukta oturan kişilerin ölüm riskini %45-%50 oranında, arkada oturan kişilerin ise %25-%75 oranında ölüm riskini azaltıyor. 105 ülke, karşılaştırmak gerekirse dünya nüfusunun %71’i, kemer takmama cezasını ön ve arka koltuklarda oturan kişiler için doğru bir şekilde uyguluyor.

Makalemizin devamını burdan okuyabilirsiniz.

Kaynak:DSÖ/WHO INT