Güney Asya ülkesi Bangladeş’in Chittagong şehrinde bir depoda çıkan yangın ve ardından gerçekleşen büyük patlama sonucunda en az 49 kişi hayatını kaybederken, yüzlerce kişi de yaralandı.

Sitakunda’daki bölgede bulunan konteynerlerde çıkan yangınlara müdahale etmek üzere yüzlerce kişi bölgeye gitmişti. Patlamalar ise bu müdahaleler esnasında gerçekleşti.

Bangladeş’te bu tip endüstriyel yangınlar oldukça yaygın. Bunun gerekçesi olarak da zayıf güvenlik düzenlemeleri gösteriliyor.

Yaralıların pek çoğunun durumlarının oldukça ağır olduğu söylenirken, ölü sayısının artmasından endişe ediliyor.

Bölgedeki hastanelerde büyük yoğunluklar yaşanıyor. Yetkililer kan bağışı için çağrıda bulundu. Askeri hastaneler de yaralıların tedavisi için yardımda bulunuyor.

Cumartesi akşamı yerel saatle 21.00’de başlayan yangının ardından, yüzlerce itfaiyeci, polis ve gönüllü olay yerine ulaştı.

Görevliler yangını söndürmeye çalışırken, alanda büyük bir patlama meydana geldi. Kurtarma ekipleri alevler içinde kalırken, birçoğu da patlamanın şiddetiyle havaya uçtu.

Gönüllüler, Pazar sabahı olay yerinde hayatını kaybedenlerin cesetlerini toplamaya devam etti.

Patlamada en az beş itfaiyeci öldü ve çok sayıda itfaiyeci de yaralandı. Patlamadan önce yangını haber yapmak üzere bölgeye giden gazeteciler de dahil olmak üzere pek çok kişi de hala kayıp.

Patlama kilometrelerce öteden dahi duyulurken, etraftaki binaların camları da kırıldı.

Bölgede dükkan sahibi olan bir kişi, gazetecilere yaptığı açıklamada, bir enkaz parçasının yarım kilometre ötedeki bir göle düştüğünü söyledi. Esnaf, patlamanın ardından gökten “ateş toplarının yağmur gibi” yağdığını belirtti.

Yangını söndürmek için itfaiyelerin çabası sürüyor.

Ordu, Sitakunda’daki 4000 konteyner bulunan bölgedeki kimyasal konteynerlerindeki kimyasalların Hint Okyanusu’na karışmasını önlemek için bölgeye kum torbaları yerleştirdi.

Bilim insanları, Dünya atmosferinde insan sağlığına ve küresel iklime tehdit oluşturabilecek yeni bir tür aşırı reaktif madde tespit ettiler. Kopenhag Üniversitesi araştırmacıları, trioksitlerin, yani birbirine bağlı üç oksijen atomuna sahip kimyasal bileşiklerin atmosferik koşullar altında oluştuğunu gösterdi.

Trioksitler, birbirine bağlı oksijen atomlarına sahip olan ve oldukça reaktif ve genellikle yanıcı ve patlayıcı olan peroksitlerden bile daha reaktiftir. Bizi çevreleyen havada peroksitlerin var olduğu biliniyor ve trioksitlerin muhtemelen atmosferde de olduğu tahmin ediliyordu, ancak şimdiye kadar kesin olarak kanıtlanamamıştı.

Kopenhag Üniversitesi Kimya Bölümü’nden Profesör Henrik Grum Kjærgaard, “Artık bunu kanıtlamayı başardık” diyor ve devam ediyor: “Keşfettiğimiz bileşiklerin türü, yapılarında benzersizdir. Ve aşırı derecede oksitleyici olduklarından, muhtemelen henüz keşfedemediğimiz bir grup etkiye sahipler.”

Tespit edilen trioksitler, hidrotrioksitler (ROOOH) olarak adlandırılan tamamen yeni bir kimyasal bileşik sınıfı. Hidrotrioksitler, iki tür radikal (en az bir eşleşmemiş elektron içeren moleküller) arasındaki reaksiyonda oluşur.

Araştırmacılar, çok hassas kütle spektrometreleri ile birlikte oda sıcaklığında ve 1 bar hava basıncında bir serbest jet akış tüpü kullanılarak düzenlenen laboratuvar deneylerinde hidrotrioksitlerin izopren ve dimetil sülfit dahil olmak üzere bilinen ve yaygın olarak yayılan birçok maddenin atmosferik bozunması sırasında oluştuğunu gösterdi. Birçok bitki ve hayvan tarafından üretilir ve polimerleri doğal kauçuğun ana bileşeni olan izopren, atmosfere en sık yayılan organik bileşiklerden biridir.

Çalışma, salınan tüm izoprenin yaklaşık yüzde birinin hidrotrioksitlere dönüştüğünü gösteriyor.

Ancak araştırmacılar, neredeyse tüm kimyasal bileşiklerin atmosferde hidrotrioksitler oluşturacağını ve ömürlerinin dakikalardan saatlere kadar değişebileceğini tahmin ediyor. Bu süre de diğer birçok atmosferik bileşikle reaksiyona girecek kadar kararlı halde olmalarını sağlıyor.

Araştırmacılar, atmosferdeki hidrotrioksit konsantrasyonunun santimetreküp başına yaklaşık 10 milyon olduğunu tahmin ediyor. Karşılaştırılma için belirtmek gerekirse, OH (peroksit) radikalleri (atmosferdeki en önemli oksidanlardan biri) santimetre küpte yaklaşık bir milyon konsantrasyonda bulunuyor.

Kimya Bölümü’nde doktora öğrencisi ve çalışmanın ikinci yazarı Jing Chen “Artık doğrudan gözlem yoluyla, bu bileşiklerin aslında atmosferde oluştuğunu, şaşırtıcı derecede kararlı olduklarını ve neredeyse tüm kimyasal bileşiklerden oluştuklarını gösterebiliriz” dedi ve ekledi: “Artık bütün spekülasyonlar sona ermeli.”

Araştırma ekibi, hidrotrioksitlerin, aerosoller olarak bilinen ve sağlık için tehlike oluşturan ve solunum ve kardiyovasküler hastalıklara yol açabilecek küçük havadaki partiküllere nüfuz edebileceğini söylüyor.

Prof. Kjærgaard, “Muhtemelen aerosollere girecek ve burada yeni etkilere sahip yeni bileşikler oluşturacaklar. Aerosollerde solunduğunda zararlı olan yeni maddelerin oluştuğunu hayal etmek kolaydır. Ancak bu potansiyel sağlık etkilerini ele almak için daha fazla araştırma yapılması gerekiyor” diyor.

Araştırmacılar, hidrotrioksitlerin ne kadar aerosol üretildiğini etkileme olasılığının yüksek olduğunu ve bunun da iklim üzerinde bir etkiye sahip olduğunu söylüyor.

Yardımcı yazar ve doktora öğrencisi Eva R. Kjærgaard‘ın açıkladığı üzere “Güneş ışığı aerosoller tarafından hem yansıtıldığı hem de emildiği için, bu, Dünya’nın ısı dengesini, yani Dünya’nın emdiği ve uzaya geri gönderdiği güneş ışığının oranını etkiler. Aerosoller maddeleri emdiğinde, büyürler ve Dünya’nın iklimini de etkileyen bulut oluşumuna katkıda bulunurlar.“

Araştırmacılar, hidrotrioksitlerin keşfinin, bilim insanlarının yaydığımız kimyasalların etkisi hakkında daha fazla bilgi edinmesine yardımcı olacağını umuyor.

Çalışma Science dergisinde yayınlandı.